Kjempecellearteritt

Fastsetting av diagnose 

Diagnosen kjempecellearteritt blir oftast stilt på bakgrunn av symptom og blodprøver, kombinert med at ein ser betennelse i blodårevegg ved ultralydundersøking eller CT, eller i vevsprøve av tinningpulsåre, ei undersøking ein gjer i nokre tilfelle. 

Typiske trekk ved sjukdommen: 

• sjukdomsstart etter 50 år
• nyleg oppstått hovudverk i tinningane
• akutte synsforstyrringar
• tyggesmerter
• feber, allmennsymptom eller nedsett blodprosent som ikkje kan forklarast på annan måte
• øm tinningpulsåre ved trykk og/eller svakare puls i blodåra
• høg CRP og senking 

Kjempecellearteritt blir behandla med prednisolon. Prednisolondosen blir gradvis redusert over tid, og det er viktig å følge nedtrappinga som legen set opp for å unngå alvorlege biverknadar. Av og til er det behov for å gjere justeringar i nedtrappinga, det kan vere å auke dosen igjen eller å bruke lengre tid på kvart nedtrappingstrinn. 

Det er vanleg at behandlinga varer eitt til to år ved kjempecellearteritt. Nokon treng behandling med låge dosar (5 mg) i fleire år fordi sjukdommen blussar opp når ein stoppar med medisinen. I sjeldne tilfelle er det nødvendig med anna immundempande behandling i tillegg. 

Det er viktig å kontakte lege straks om du får aukande hovudverk eller synsforstyrringar. 

Bruk av Prednisolon over lang tid aukar risikoen for å få beinskjørheit. Det er viktig med dagleg tilskot av kalsium og vitamin D (for eksempel Calcigran Forte). Medisin mot beinskjørheit kan vere nødvendig. Prednisolon kan auke risikoen for diabetes, og blodsukker skal kontrollerast ved høge dosar. 

Ved langtidsbruk av Prednisolon kan kroppen bli dårlegare til å auke produksjonen av hormonet kortisol så mykje som nødvendig i stressituasjonar. 

Om du bruker prednisolon i dosar opp til 10 mg dagleg bør du ta dobbel dose om du får feber og/eller akutt sjukdom. Om du får opp oppkast eller diaré som gjer at du ikkje held på tablettane må du oppsøke lege raskt for å få kortison intravenøst eller anna sprøyteform. Du går tilbake til vanleg dose eit par dagar etter at symptoma på annan sjukdom har gått tilbake. 

Sjølvhjelp

Det finst fleire enkle og ufarlege tiltak som ein kan gjere for å leve best mogleg med sjukdommen. Vi anbefaler å følge dei råda for fysisk aktivitet og kost som gjeld for heile befolkninga. Du kan lese meir om kosthaldsråda frå helsedirektoratet på helsenorge.no.

Oppfølginga av kjempecellearteritt skjer i samarbeid mellom deg, fastlegen din og revmatologisk avdeling. I starten av sjukdommen vil det vere tett oppfølging, så vil kontrollane bli sjeldnare når sjukdommen har gått over i roleg fase.

Vaksinar

Ved høgdose Prednisolonbehandling anbefaler vi pneumokokkvaksine, og årleg vaksine mot influensa og covid. I tillegg påfyll av barnevaksinar (difteri, stivkrampe, kikhoste og polio) kvart 10. år.