Raynauds fenomen er ein tilstand der blodårar, særleg i fingrar og tær, trekkjer seg unormalt kraftig saman i kulde eller ved stress. Raynauds fenomen blir på folkemunne kalla «likfingrar» då huda blir heilt likbleik under anfall.
Raynauds fenomen blir kalla primært Raynauds fenomen om ein får anfall med kvite fingrar utan å ha nokon underliggjande sjukdom. Ved somme sjukdommar, mellom anna ein del revmatiske sjukdommar, er Raynauds fenomen ein del av sjukdomsbiletet. Tilstanden blir då kalla sekundært Raynauds fenomen.
Primært Raynauds fenomen er relativt vanleg hos menneske som elles er friske. Ein antek at mellom 3 og 10 prosent av befolkninga er ramma. Primært Raynauds fenomen oppstår vanlegvis i barne- og ungdomsåra eller i ung vaksen alder. Fenomenet er vanlegare hos kvinner enn menn, og ofte har fleire i familien same symptom.
Raynauds fenomen kjem av ei unormalt kraftig samantrekking av blodårar ved kuldeeksplosjon. Ein veit at røyking og arbeid med vibrerande verktøy kan auke sjansen for å bli ramma.
Både primært og sekundært Raynauds fenomen rammar oftast hendene. Det mest vanlege er Raynauds fenomen i peikefinger, langfinger og ringfinger, medan tommelen sjeldan er utsett. Anfall med Raynauds fenomen kan elles oppstå i tærne, øyreflippar, nase, ansikt og rundt brystvorter.
Eit typisk anfall med Raynauds fenomen finst oftast ved kulde og startar med at fingrane plutseleg blir kalde, samtidig som det kjem til syne eit skarpt avgrensa kvitt område. Etter kvart kan den kvite huda bli blåfarga på grunn av lite oksygen til vevet. Når varmen kjem tilbake i vevet, kjem det til slutt ein raudleg farge. Eit typisk anfall varer ofte rundt 15-20 minutt, men det er store forskjellar. Det er ikkje alle som får alle fargeendringane i løpet av eit anfall, det er vanlegare å ha alle fargeendringane og større område med fargeendringar ved sekundært Raynauds fenomen.
Under anfall med Raynauds fenomen kan ein samtidig få smerter, eller bli nomen i dei affiserte områda. I alvorlege tilfelle kan ein få sår på fingertuppane. Dette kjem av at vevet har fått for lite blodtilstrøyming.
Raynauds fenomen er ein klinisk diagnose. Det vil seie at diagnosen blir sett på bakgrunn av symptom og funn. Ved mistanke om sekundært Raynauds fenomen gjer ein ofte meir omfattande undersøkingar for å kartleggje ein eventuell grunnsjukdom.
Behandlinga for Raynauds fenomen består for det meste i ikkje-medikamentelle tiltak.
Dersom det er mogleg bør ein unngå medikament som gjer at blodårane trekkjer seg saman.
Om ein er uttalt plaga med Raynauds fenomen og ikkje kjem til målet med ikkje-medikamentelle tiltak, er det stundom aktuelt å prøve medisinar som aukar blodgjennomstrøyminga. Blodtrykksmedisinen nifedipin (Adalat) er førstevalet. I alvorlege tilfelle kan også andre medikament vurderast.
Personar med primært Raynauds fenomen treng inga fast oppfølging. Ved sekundært Raynauds fenomen blir oppfølging vurdert ut frå grunnsjukdommen.
1. etasje, fløy DS.
Åsehaugen 5
Besøksparkering i parkeringshuset Passasjen, med innkøyring ved habiliteringsbygget og ved den nye hovudinngangen til sjukehuset. Det er også besøksparkering mellom kreftavdelinga og barne- og ungdomsavdelinga.
Parkeringa blir registrert automatisk med skiltgjenkjenning.
Oppdaterte prisar for parkering finn du på sunnmoreparkering.no
HC-parkering finn du i første etasje på parkeringshuset, med innkøyring ved hovudinngangen til sjukehuset. I tillegg er det HC-parkering ute ved habiliteringbygget, hovudinngangen, barne- og ungdomsavdelinga, kreftavdelinga, vaksenpsykiatrisk poliklinikk / barne- og ungdomspsykiatrisk poliklinikk (BUP), UPA og ved administrasjonsbygget.
For å finne fram på sjukehuset kan du bruke karttenesta Mazemap. Tenesta gir detaljert vegskildring til avdelingar, kafear, toalett og andre stader på sjukehuset. Du kan også bruke kartet heimafrå for å førebu deg til oppmøte.
Finn fram på sjukehuset med Mazemap
